Zmiana grupy podatku jednolitego w 2026 roku: kiedy i jak przejść do innej grupy

Autor artykułu: Philipp Orlov

Data aktualizacji: 09 października 2026

Zmiana grupy podatku jednolitego (ukraińskiego odpowiednika ryczałtu) rzadko bywa planowana. Najczęściej przejście do innej grupy podatku jednolitego staje się nagle aktualne: dochód zbliżył się do limitu, pojawił się pierwszy pracownik najemny albo klient poprosił o fakturę z VAT.

Większość przedsiębiorców nawet nie zdaje sobie sprawy, że grupę można zmienić na dwa różne sposoby, a terminy w obu przypadkach są inne. Przegapisz termin złożenia wniosku - i zamiast korzystniejszej grupy trafisz do ogólnego systemu opodatkowania.

Przeanalizujmy przepisy: kiedy grupę zmienia się dobrowolnie, kiedy obowiązkowo, jakie są terminy składania wniosków w każdym przypadku i co się stanie, jeśli urząd skarbowy wykryje naruszenie wcześniej niż ty.

Dwa sposoby zmiany grupy podatku jednolitego

Od wybranego sposobu zależą zarówno terminy, jak i konsekwencje. Istnieją dwa scenariusze zmiany systemu opodatkowania (dobrowolna i obowiązkowa zmiana grupy podatku jednolitego):

Różnica jest zasadnicza: w pierwszym przypadku to ty wybierasz, w drugim jedynie reagujesz, a część decyzji została już za ciebie podjęta przez Kodeks.

Kiedy FOP może dobrowolnie zmienić grupę podatku jednolitego

Są dwa warunki i oba muszą zostać spełnione. Po pierwsze - przestrzegałeś wszystkich wymogów swojej obecnej grupy. Po drugie - złożyłeś wniosek nie później niż 15 dni kalendarzowych przed rozpoczęciem następnego kwartału.

Zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych nowa grupa zaczyna obowiązywać od pierwszego dnia następnego kwartału. 

Aby przejść od 1 stycznia, wniosek należy złożyć nie później niż 16 grudnia, od 1 kwietnia - nie później niż 16 marca, od 1 lipca - nie później niż 15 czerwca, a od 1 października - nie później niż 15 września.

*Termin złożenia wniosku określa Kodeks. Konkretna data rozpoczęcia obowiązywania nowej grupy wynika z wyjaśnień organów podatkowych, dlatego w nietypowych sytuacjach warto dodatkowo zweryfikować ich stanowisko.

Osobna kwestia dla podatników VAT. Jeżeli FOP (ukraiński odpowiednik JDG) z trzeciej grupy będący podatnikiem VAT przechodzi do pierwszej, drugiej albo trzeciej grupy ze stawką 5%, rejestracja jako podatnik VAT zostaje anulowana. Co jest korzystniejsze - 3% z VAT czy 5% bez VAT - warto obliczyć z wyprzedzeniem.

Popularny mit. W wielu materiałach można przeczytać, że grupę można zmieniać „nie częściej niż raz na kwartał” albo „raz w roku”. W Kodeksie nie ma takiego przepisu. Ograniczenie „raz w roku kalendarzowym” istnieje, ale dotyczy wyłącznie przejścia z ogólnego systemu opodatkowania na uproszczony.

Jakie limity dochodu obowiązują dla grup podatku jednolitego w 2026 roku

Limit jest obliczany na podstawie minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 stycznia, dlatego nie zmienia się w ciągu roku.

*Obliczono na podstawie minimalnego wynagrodzenia w wysokości 8 647 UAH na 1 stycznia 2026 roku. Nawet jeśli płaca minimalna wzrośnie w ciągu roku, limity pozostaną bez zmian.

Ważne jest, jak dokładnie obliczyć pozostały limit przy zmianie grupy - to odrębny mechanizm, który szczegółowo omówiliśmy w artykule o obliczaniu limitu dochodu przy zmianie grupy.

Jeszcze jedno ograniczenie dla drugiej grupy, o którym często się zapomina. Usługi pośrednictwa w zakresie kupna, sprzedaży i wynajmu nieruchomości, usługi dostępu do internetu oraz handel wyrobami jubilerskimi są dostępne wyłącznie w trzeciej grupie.

Co zrobić, jeśli FOP przekroczył limit dochodu

Tutaj praktycznie nie ma wyboru: Kodeks określa, do jakiej grupy można przejść, i wyznacza na to konkretny termin.

Termin złożenia wniosku jest taki sam dla wszystkich - nie później niż do 20. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym doszło do przekroczenia.

Zwróć uwagę na drugą grupę. Z niej można przejść tylko wyżej, do trzeciej. Nie można przejść do pierwszej grupy, nawet jeśli później dochody spadną.

Jest też konsekwencja na kolejny rok, o której często się zapomina. Jeżeli podatnik z pierwszej lub drugiej grupy skorzystał z prawa do przejścia z powodu przekroczenia limitu, prawo do korzystania z uproszczonego systemu opodatkowania w następnym roku zachowuje tylko pod warunkiem, że jego roczny dochód nie przekroczył limitu trzeciej grupy.

Więcej o konsekwencjach samego przekroczenia przeczytasz w artykule o przekroczeniu limitu dochodu przez FOP.

Kiedy FOP ma obowiązek przejść na ogólny system opodatkowania

Przekroczenie limitu to tylko jedna z podstaw. Kodeks przewiduje również inne przypadki, w których podatnik podatku jednolitego ma obowiązek przejść na ogólny system opodatkowania. 

Ostatni punkt zaskakuje najbardziej. Wejście do Diia.City automatycznie wyklucza możliwość korzystania z uproszczonego systemu opodatkowania - wynika to wprost z Kodeksu.

Terminy są różne. W większości przypadków przejście następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po kwartale lub okresie sprawozdawczym. W przypadku zadłużenia podatkowego - w ostatnim dniu drugiego z dwóch kolejnych kwartałów.

Istotny niuans, który zmienia datę. W części przypadków Kodeks mówi o „okresie sprawozdawczym”, a nie o kwartale. Dla pierwszej i drugiej grupy okresem sprawozdawczym jest rok kalendarzowy, a dla trzeciej - kwartał. Dlatego data przejścia może się różnić w zależności od grupy.

Aby nie stracić grupy z powodu kodu KVED, warto na bieżąco aktualizować rodzaje działalności w rejestrze - więcej na ten temat w artykule o doborze i zmianie kodów KVED.

Co się stanie, jeśli naruszenie wykryje urząd skarbowy

To najdroższy scenariusz i właśnie dlatego terminowe złożenie wniosku jest korzystne.

Jeżeli urząd skarbowy wykryje podczas kontroli naruszenie warunków uproszczonego systemu opodatkowania, rejestracja podatnika podatku jednolitego zostanie anulowana na podstawie jego decyzji - od pierwszego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym doszło do naruszenia.

Następnie zaczyna obowiązywać okres karencji. Powrót do uproszczonego systemu opodatkowania jest możliwy dopiero po upływie czterech kolejnych kwartałów od takiej decyzji. Oznacza to cały rok w ogólnym systemie opodatkowania z ewidencją przychodów i kosztów.

Porównaj to z dobrowolnym scenariuszem: jeżeli FOP sam składa wniosek, rejestracja zostaje anulowana w ostatnim dniu kwartału, w którym złożono wniosek, i nie obowiązuje żaden okres karencji.

Różnica między „złożył sam” a „wykryto podczas kontroli” to rok działalności w ogólnym systemie opodatkowania plus dodatkowe naliczenia podatkowe.

Jak zrezygnować z uproszczonego systemu opodatkowania i jak do niego wrócić

Te dwie procedury są ze sobą powiązane, ale obowiązują w nich różne terminy - i właśnie tutaj najczęściej dochodzi do pomyłek.

Zapamiętaj różnicę: 15 dni dotyczy zmiany grupy i powrotu do uproszczonego systemu, a 10 dni - rezygnacji z niego. To właśnie te dwie liczby są najczęściej mylone.

Przy powrocie do uproszczonego systemu obowiązują dwa dodatkowe warunki:

• po pierwsze, można to zrobić tylko raz w roku kalendarzowym,
• po drugie, do wniosku obowiązkowo dołącza się obliczenie dochodu za poprzedni rok - bez niego rejestracja zostanie odrzucona.

Dochód za poprzedni rok musi mieścić się w limicie grupy, którą wybierasz. Warunki powrotu opisaliśmy szczegółowo w artykule o powrocie do uproszczonego systemu opodatkowania.

Jak złożyć wniosek o zmianę grupy podatku jednolitego

Formularz wniosku został zatwierdzony zarządzeniem Ministerstwa Finansów z 16.07.2019 nr 308. We wniosku znajduje się osobne pole dotyczące właśnie zmiany grupy i stawki - należy je zaznaczyć.

Wyjaśnienie dla osób, które czytały starsze materiały. Zarządzenie nr 1675 z 2011 roku, na które nadal powołują się niektóre artykuły, utraciło moc już 22 października 2019 roku. Obowiązujący formularz wynika z zarządzenia nr 308, w brzmieniu nadanym zarządzeniem Ministerstwa Finansów z 11.09.2024 nr 440, które obowiązuje od 24 grudnia 2024 roku.

Wniosek można złożyć na trzy sposoby: osobiście, pocztą z wykazem zawartości przesyłki lub elektronicznie.

Najwygodniejszym sposobem jest elektroniczny gabinet podatnika. W prywatnej części gabinetu wniosek składa się na formularzu F0102003, a obliczenie dochodu za poprzedni rok, jeśli jest wymagane - na formularzu F0102103. Dla osób prawnych obowiązuje formularz J0102003.

Częste błędy przy zmianie grupy podatku jednolitego

1. Złożenie wniosku po terminie. Wniosek złożony 14 dni wcześniej zamiast 15 nie zadziała: nowa grupa zacznie obowiązywać dopiero od następnego kwartału, a do tego czasu podatki będą nadal rozliczane według dotychczasowych zasad.

2. Pomylenie 10 i 15 dni. Rezygnacja z uproszczonego systemu opodatkowania ma krótszy termin niż zmiana grupy. Taka pomyłka kosztuje cały kwartał.

3. Zapomnienie o obliczeniu dochodu. Przy powrocie z ogólnego systemu opodatkowania wniosek bez obliczenia dochodu za poprzedni rok stanowi bezpośrednią podstawę do odmowy.

4. Niesprawdzenie kodów KVED. Dochód z rodzaju działalności, którego nie ma w rejestrze podatników podatku jednolitego, jest opodatkowany stawką 15% i może skutkować utratą grupy.

5. Czekanie, aż urząd skarbowy sam zauważy naruszenie. To najdroższy błąd: cztery kwartały okresu karencji zamiast spokojnego przejścia na podstawie własnego wniosku.